Oszuści nieustannie wymyślają nowe sposoby, aby zdobyć zaufanie innych osób i wyłudzić od nich pieniądze lub cenne przedmioty. Szczególnie narażone mogą być osoby starsze, jednak warto pamiętać, że ofiarą oszustwa może paść każdy - niezależnie od wieku, wykształcenia czy doświadczenia życiowego.

Przestępcy często wykorzystują życzliwość, zaufanie, chęć niesienia pomocy, a także troskę o najbliższych. Podszywają się pod członków rodziny, policjantów, pracowników banków, ZUS-u, opieki społecznej, urzędników czy przedstawicieli różnych firm i instytucji. Ich celem jest wywołanie presji, wzbudzenie strachu lub przekonanie rozmówcy, że musi natychmiast podjąć określone działanie.

Na jakie oszustwa warto uważać?

1. Metoda „na wnuczka” lub „na członka rodziny”

Osoba dzwoniąca podaje się za wnuka, wnuczkę lub innego krewnego. Opowiada o nagłym wypadku, problemach finansowych albo pilnej potrzebie zdobycia pieniędzy. Często tłumaczy, że nie może osobiście odebrać gotówki i wyśle po nią znajomego.

2. Metoda „na policjanta” lub „na funkcjonariusza”

Oszuści podszywają się pod policjantów i informują o rzekomej akcji wymierzonej w przestępców, zagrożonych oszczędnościach lub konieczności zabezpieczenia pieniędzy. Mogą nakłaniać do przekazania gotówki, pozostawienia jej w wyznaczonym miejscu albo wykonania przelewu.

Pamiętaj! Policja nigdy nie prosi o przekazywanie pieniędzy ani kosztowności w ramach prowadzonych działań.

3. Metoda „na pracownika banku”

Dzwoniący informuje o rzekomym zagrożeniu środków zgromadzonych na koncie. Może nakłaniać do podania danych logowania, kodów autoryzacyjnych, zainstalowania dodatkowego oprogramowania lub przelania pieniędzy na wskazany rachunek.

Pracownicy banków nie powinni prosić o podawanie haseł, kodów PIN ani kodów autoryzacyjnych.

4. Oszustwa „na urzędnika” lub pracownika instytucji

Nieznajome osoby mogą podawać się za pracowników ZUS-u, opieki społecznej, administracji budynku, fundacji czy innych instytucji. Pod pretekstem kontroli, wypłaty świadczenia, zwrotu pieniędzy lub zbiórki charytatywnej próbują dostać się do mieszkania albo uzyskać dostęp do oszczędności.

5. Oszustwa związane z umowami i usługami

Należy zachować ostrożność wobec osób oferujących usługi telekomunikacyjne, energetyczne czy inne produkty. Atrakcyjna oferta, obietnica niższych rachunków lub dodatkowych korzyści może kryć niekorzystne warunki umowy i wysokie opłaty. Nie należy podpisywać dokumentów bez dokładnego zapoznania się z ich treścią.

Jak chronić siebie i swoje oszczędności?

• Nie działaj pod presją czasu. Oszuści często wywołują strach i przekonują, że decyzję trzeba podjąć natychmiast. Zatrzymaj się i spokojnie przemyśl sytuację.

• Weryfikuj rozmówcę. Jeśli ktoś podaje się za członka rodziny, rozłącz się i samodzielnie zadzwoń do tej osoby na znany Ci numer.

• Nie przekazuj pieniędzy nieznajomym. Nie zostawiaj gotówki ani kosztowności w umówionym miejscu i nie przekazuj ich osobom podającym się za funkcjonariuszy lub przedstawicieli instytucji.

• Chroń swoje dane. Nie udostępniaj nikomu haseł, numerów PIN, danych logowania do bankowości elektronicznej ani kodów SMS.

• Nie wpuszczaj do domu nieznajomych bez sprawdzenia ich tożsamości. Poproś o okazanie dokumentu i w razie wątpliwości skontaktuj się bezpośrednio z instytucją, którą dana osoba rzekomo reprezentuje.

• Czytaj dokumenty przed podpisaniem. Nie podejmuj pochopnych decyzji dotyczących umów, pożyczek i zobowiązań finansowych.

• Rozmawiaj z bliskimi. Informuj rodzinę o podejrzanych telefonach, wizytach i wiadomościach.

Co zrobić, gdy podejrzewasz próbę oszustwa?

Przede wszystkim zachowaj spokój i nie wykonuj poleceń rozmówcy. Zakończ połączenie i skontaktuj się z rodziną lub zaufaną osobą.

Jeżeli podejrzewasz, że masz do czynienia z oszustem, albo doszło już do przekazania pieniędzy lub ujawnienia danych, niezwłocznie skontaktuj się z Policją. W sytuacji zagrożenia lub gdy potrzebna jest pilna interwencja, zadzwoń pod numer alarmowy 112. Jeśli sprawa dotyczy rachunku bankowego, skontaktuj się również niezwłocznie ze swoim bankiem, korzystając z oficjalnego numeru telefonu.

Pamiętaj, że zgłoszenie próby oszustwa może pomóc ochronić także inne osoby.

Pamiętaj, że ostrożność to nie brak zaufania!

Nie musisz podejmować decyzji natychmiast. Masz prawo odmówić rozmowy, nie otwierać drzwi i nie podpisywać dokumentów, których nie rozumiesz. Masz również prawo skonsultować każdą podejrzaną sytuację z bliskimi.

Porozmawiaj o bezpieczeństwie ze swoimi dziećmi, wnukami, rodzicami i znajomymi. Wspólna czujność i wzajemne wsparcie mogą uchronić przed utratą oszczędności.

Nie daj się zaskoczyć oszustom - Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze!

112

To numer alarmowy - gdy potrzebna jest pilna pomoc.

Policja, bank ani żadna inna instytucja nie powinna nakłaniać Cię do przekazywania pieniędzy nieznajomym, podawania haseł czy kodów autoryzacyjnych.