Rak piersi to jeden z czołowych zabójców kobiet w Polsce. W początkowym okresie nie daje on żadnych objawów, ale wcześnie wykryty jest uleczalny. Dlatego tak ważne jest, aby kobiety poddawały się regularnym badaniom mammograficznym, które pozwalają wykryć nawet najmniejsze zmiany.
Rak piersi to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet. Odpowiada za prawie 24% wszystkich zachorowań wśród nowotworów i jest przyczyną niemal 15% wszystkich zgonów kobiet z powodu nowotworów złośliwych. Ryzyko zachorowania znacznie wzrasta po 50 roku życia.
Spośród wielu czynników rakotwórczych coraz częściej wskazuje się na uwarunkowania genetyczne. W Polsce około 10% przypadków raka piersi występuje u kobiet z mutacją w obrębie genów, najczęściej w BRCA 1. Ryzyko choroby zwiększają również:
- wiek – najwięcej zachorowań występuje u kobiet po 50 roku życia,
- obciążenie genetyczne – choroby w najbliższej rodzinie,
- czynnik hormonalny, np. wczesny wiek pierwszej miesiączki lub późna menopauza,
- wieloletnie przyjmowanie hormonalnej terapii zastępczej,
- niewłaściwa dieta oraz otyłość,
- niedostateczna aktywność fizyczna,
- częste spożywanie alkoholu,
- wcześniejsze choroby piersi.
Najważniejszym czynnikiem wpływającym na skuteczność leczenia jest wykrycie nowotworu w jak najwcześniejszym stadium rozwoju. Badania kliniczne wykazały, że w grupie kobiet w wieku 50-69 lat, które wykonywały badania mammograficzne co rok lub co 2 lata, zmniejszyła się umieralności o 25-30%. Warto badać się systematycznie i nie dopuścić do rozwoju choroby.
W ramach profilaktyki raka piersi NFZ zaprasza wszystkie kobiety pomiędzy 45-74 rokiem życia na bezpłatne badania mammograficzne.
Cele programu
Celem programu jest:
- podniesienie poziomu wiedzy na temat profilaktyki raka piersi,
- wczesne wykrywanie zmian nowotworowych, co pozwala na skuteczniejsze leczenie, poprawę wyników zdrowotnych oraz obniżenie wskaźnika umieralności w Polsce z powodu raka piersi.
Czy program jest dla Ciebie?
Tak, jeżeli jesteś kobietą w wieku od 45 do 74 lat i spełniasz jedno z poniższych kryteriów:
- W ciągu ostatnich 2 lat nie miałaś mammografii w ramach profilaktyki zdrowotnej (przy określaniu wieku należy wziąć pod uwagę rok urodzenia).
- Zakończyłaś okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi i pozostajesz w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT) – zalecenie badania co 12 miesięcy.
- Zakończyłaś leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu – zalecenie badania co 12 miesięcy.
Gdzie realizowany jest program?
Badanie mammograficzne możesz wykonać w poradniach stacjonarnych lub w mammobusie, który dojeżdża do najodleglejszych zakątków Polski.
Jak się zapisać na badanie?
Najłatwiej zapisać się na mammografię poprzez centralną e-rejestrację na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) lub w aplikacji mojeIKP.
Na badania przez Internetowe Konto Pacjenta zapisujesz się następująco:
- zaloguj się na IKP,
- wybierz „E-rejestracja” > „Umów badanie profilaktyczne”,
- wybierz program profilaktyczny: profilaktyka raka piersi,
- wskaż datę i miejsce (miejscowość lub kod pocztowy),
- wybierz termin z propozycji i zatwierdź.
Jak to zrobić przez mojeIKP?
- uruchom aplikację i zaloguj się,
- wybierz na głównej stronie w sekcji „Usługi e-zdrowia” kafelek „Rejestracja na wizyty”, a następnie „Umów wizytę lub badania”,
- wybierz rodzaj badania,
- podaj dogodny dla Ciebie termin i lokalizację,
- wybierz z listy dostępnych terminów odpowiadającą Ci wizytę potwierdź.
Możesz również umówić się na wizytę, kontaktując się bezpośrednio z poradnią, która wykonuje takie badania.
Na stronie pacjent.gov.pl możesz sprawdzić, kiedy mammobus przyjedzie do Twojej miejscowości.
Możesz samodzielnie zarządzać wizytami, w razie potrzeby odwołać lub zmienić termin. Znajdziesz je w zakładce „Zaplanowane wizyty”.
Jak się przygotować do badania?
Do mammografii nie trzeba się specjalnie przygotowywać, jednak warto, byś pamiętała o kilku wskazówkach:
- zabierz ze sobą dowód tożsamości – będzie Ci potrzebny przy rejestracji,
- załóż wygodne ubranie, ponieważ będziesz musiała rozebrać się do pasa,
- w dniu badania unikaj stosowania dezodorantów, balsamów lub talku w okolicach piersi,
- zrezygnuj z biżuterii na szyi,
- jeśli to możliwe, zabierz ze sobą wyniki poprzednich mammografii – pomoże to lekarzowi w ocenie wyniku.
Na czym polega badanie przesiewowe?
Mammografia jest badaniem, które za pomocą promieni rentgenowskich pozwala wykryć raka piersi w jego wczesnym stadium rozwoju. W czasie badania wykonuje się dwa zdjęcia każdej piersi. Niektóre kobiety odczuwają krótko trwające uczucie dyskomfortu związane z koniecznością ucisku piersi podczas badania. Ucisk jest konieczny, żeby uzyskać odpowiednią wiarygodność badania.
Zrobiłaś badanie i co dalej?
Jeżeli Twój wynik będzie prawidłowy, możesz ponownie wziąć udział w badaniu za 2 lata.
Jeżeli Twój wynik będzie nieprawidłowy, lekarz skieruje Cię na dalszą diagnostykę. W przypadku rozpoznania raka piersi lub innego schorzenia wymagającego leczenia specjalistycznego, zostaniesz skierowana (już poza programem) do dalszej diagnostyki lub leczenia do poradni specjalistycznych lub lecznictwa stacjonarnego w ramach NFZ.
Samobadanie piersi
Samobadanie piersi jest bardzo ważnym elementem w procesie wczesnego wykrywania raka piersi, które każda kobieta powinna wykonywać regularnie, co miesiąc. W tym celu stań przed lustrem i obserwując swoje piersi, poszukaj zmian w ich kształcie, symetrii, zarysie:
- opuść ręce swobodnie,
- unieś ręce do góry,
- załóż ręce za głowę,
- oprzyj ręce na biodrach,
- oprzyj silnie ręce na biodrach, jednocześnie pochylając tułów do przodu,
- uciskając brodawkę, sprawdź, czy nie wydobywa się z niej wydzielina,
- wykonując ruchy spiralne opuszkami palców, uciskaj pierś i jej okolice, poszukaj zgrubień i guzków,
- sprawdź, czy węzły chłonne w okolicach pachowych nie są powiększone,
- badanie powtórz w pozycji leżącej,
- powtórz wszystkie czynności badając drugą pierś.
Powinny Cię zaniepokoić i skłonić do natychmiastowej wizyty u lekarza wszelkie zmiany w piersiach, których wcześniej nie wykryłaś np.:
- zmiana wielkości i kształtu piersi, która nie ustąpiła po miesiączce,
- guzki lub zgrubienia wyczuwalne w piersi lub pod pachą,
- zmianę koloru skóry piersi,
- wciąganie skóry piersi,
- pomarszczenie lub łuszczenie skóry piersi,
- zmiany w obrębie brodawki piersi.
Samobadanie piersi nie zmniejsza umieralności z powodu nowotworu, ale podnosi świadomość w zakresie chorób piersi i może być elementem kształtującym tzw. czujność onkologiczną. Wszelkie zmiany, których wcześniej nie było, powinny Cię skłonić do konsultacji ze specjalistą.
